ഹനുമാൻ ചാലിസ മലയാളം ലിറിക്സും അർത്ഥവും
ഹനുമാൻ ചാലിസയുടെ ഓരോ ദോഹയും ചൗപായിയും താഴെ മലയാളം അക്ഷരത്തിൽ കൊടുത്തിട്ടുണ്ട്. ഓരോന്നിന്റെയും താഴെ ലളിതമായ മലയാളത്തിൽ അതിന്റെ അർത്ഥവും ഒരു ചെറിയ വിശദീകരണവും ഉണ്ട്.
ഹിന്ദിയിൽ വാക്കിന്റെ അവസാനത്തെ “അ” സാധാരണ ഉച്ചരിക്കാറില്ല: രാമ എന്നത് രാം എന്നാണ് വായിക്കുക.
ഇവിടെയുള്ള അർത്ഥം ഞങ്ങൾ സ്വന്തം വാക്കുകളിൽ ലളിതമായി എഴുതിയതാണ്. ചില ചൗപായികൾക്ക് പണ്ഡിതന്മാർ വേറെ രീതിയിലും അർത്ഥം പറയാറുണ്ട്. കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ അറിയണമെങ്കിൽ ജഗദ്ഗുരു രാമഭദ്രാചാര്യ സ്വാമികളുടെ “മഹാവീരീ വ്യാഖ്യാ” (ഹിന്ദിയിൽ) പോലുള്ള പുസ്തകങ്ങൾ വായിക്കാം.
ചാലിസ മാത്രം വായിക്കാനോ അതിന്റെ PDF എടുക്കാനോ ഹനുമാൻ ചാലിസ മലയാളം പേജ് നോക്കുക. ഓരോ വാക്കിന്റെയും അർത്ഥം വാക്കുകളുടെ അർത്ഥം പറയുന്ന പേജിൽ (ഇംഗ്ലീഷിൽ) ഉണ്ട്. ചാലിസ എഴുതിയതിന്റെ കഥ ചരിത്രം പറയുന്ന പേജിൽ (ഇംഗ്ലീഷിൽ) വായിക്കാം.
തുടക്കത്തിലെ ദോഹകൾ · ചൗപായി 1 മുതൽ 10 വരെ · 11 മുതൽ 20 വരെ · 21 മുതൽ 30 വരെ · 31 മുതൽ 40 വരെ · അവസാനത്തെ ദോഹ · PDF · സംശയങ്ങൾ
തുടക്കത്തിലെ ദോഹകൾ
ശ്രീഗുരു ചരന സരോജ രജ നിജ മനു മുകുരു സുധാരി।
ബരനഉം രഘുബര ബിമല ജസു ജോ ദായകു ഫല ചാരി॥
അർത്ഥം: ശ്രീഗുരുവിന്റെ പാദപത്മങ്ങളിലെ പൊടികൊണ്ട് ഞാൻ എന്റെ മനസ്സാകുന്ന കണ്ണാടി തുടച്ചു വൃത്തിയാക്കുന്നു. എന്നിട്ട് ശ്രീരഘുവരന്റെ (ശ്രീരാമന്റെ) കളങ്കമില്ലാത്ത കീർത്തി പാടുന്നു. ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നീ നാല് ഫലങ്ങളും തരുന്ന കീർത്തിയാണത്.
വിശദീകരണം: ഗുരുവിനെ വണങ്ങിക്കൊണ്ടാണ് തുളസീദാസ് തുടങ്ങുന്നത്. അഹങ്കാരവും അറിവില്ലായ്മയും പൊടിപോലെ മനസ്സിൽ പറ്റിയിരിക്കുമ്പോൾ ഭഗവാന്റെ കീർത്തി ശരിയായി പാടാൻ കഴിയില്ല. ഗുരുവിന്റെ അനുഗ്രഹമാണ് ആ പൊടി തുടച്ചുമാറ്റുന്നത്. ഹനുമാന്റെ മഹത്വം മുഴുവൻ രാമഭക്തിയിലായതുകൊണ്ടാണ് ഹനുമാൻ ചാലിസ ശ്രീരാമന്റെ കീർത്തിയോടെ തുടങ്ങുന്നത്.
ബുദ്ധിഹീന തനു ജാനികേ, സുമിരൗം പവന-കുമാര।
ബല ബുധി ബിദ്യാ ദേഹു മോഹിം, ഹരഹു കലേസ ബികാര॥
അർത്ഥം: എനിക്ക് ബുദ്ധി കുറവാണെന്ന് അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് ഞാൻ വായുപുത്രനായ ഹനുമാനെ സ്മരിക്കുന്നു. ഹനുമാനേ, എനിക്ക് ബലവും ബുദ്ധിയും വിദ്യയും തരണേ. എന്റെ ദുഃഖങ്ങളും (കലേസ) മനസ്സിലെ ദോഷങ്ങളും (ബികാര) മാറ്റിത്തരണേ.
വിശദീകരണം: സ്വന്തം ബുദ്ധിയുടെ ബലം കൊണ്ടു മാത്രം ഭഗവാന്റെ അടുത്തെത്താനാവില്ലെന്ന് ഇവിടെ മനസ്സു തുറന്ന് സമ്മതിക്കുകയാണ്. അതുകൊണ്ട് മൂന്ന് കാര്യങ്ങൾക്കായി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു: ബലം (ശരീരത്തിന്റെയും മനസ്സിന്റെയും കരുത്ത്), ബുദ്ധി (ശരിയും തെറ്റും തിരിച്ചറിയാനുള്ള കഴിവ്), വിദ്യ (അറിവ്). “കലേസ” എന്നാൽ പുറത്തുനിന്ന് വരുന്ന ദുഃഖങ്ങൾ. “ബികാര” എന്നാൽ ഉള്ളിലെ ദോഷങ്ങൾ: കാമം, ക്രോധം, ലോഭം, മോഹം പോലുള്ളവ.
ചൗപായി 1 മുതൽ 10 വരെ
ജയ ഹനുമാന ജ്ഞാന ഗുന സാഗര।
ജയ കപീസ തിഹും ലോക ഉജാഗര॥
അർത്ഥം: ഹനുമാനേ, അങ്ങേക്ക് ജയം. അങ്ങ് അറിവിന്റെയും നല്ല ഗുണങ്ങളുടെയും കടലാണ്. വാനരന്മാരുടെ നാഥാ (കപീസ), അങ്ങേക്ക് ജയം. അങ്ങയുടെ കീർത്തി മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു.
വിശദീകരണം: ചാലിസയിലെ ആദ്യത്തെ ചൗപായി തുടങ്ങുന്നതുതന്നെ ജയ് വിളിയോടെയാണ്. ഹനുമാന്റെ അറിവിനും ഗുണങ്ങൾക്കും അവസാനമില്ലാത്തതുകൊണ്ടാണ് “സാഗര” (കടൽ) എന്നു പറഞ്ഞത്. “തിഹും ലോക” എന്നാൽ സ്വർഗ്ഗം, ഭൂമി, പാതാളം എന്നീ മൂന്ന് ലോകങ്ങൾ. മൂന്നിടത്തും ഹനുമാന്റെ കീർത്തി പരന്നിട്ടുണ്ട്.
രാമ ദൂത അതുലിത ബല ധാമാ।
അഞ്ജനി-പുത്ര പവനസുത നാമാ॥
അർത്ഥം: അങ്ങ് ശ്രീരാമന്റെ ദൂതനാണ്. ആർക്കും ഒപ്പമെത്താനാവാത്ത ബലത്തിന്റെ കലവറയാണ് അങ്ങ്. അഞ്ജനാപുത്രൻ (അഞ്ജനി-പുത്ര) എന്നും വായുപുത്രൻ (പവനസുത) എന്നും അങ്ങ് അറിയപ്പെടുന്നു.
വിശദീകരണം: ശ്രീരാമന്റെ ദൂതൻ (“രാമ ദൂത”) എന്ന നിലയിലാണ് ഹനുമാനെ എല്ലാവരും ആദ്യം അറിയുന്നത്. ഹനുമാന്റെ ബലം മുഴുവൻ ശ്രീരാമന്റെ കാര്യങ്ങൾക്കു വേണ്ടിയാണ്. അഞ്ജനാദേവിയുടെ മകനായതുകൊണ്ട് അഞ്ജനാപുത്രൻ എന്നും വായുദേവന്റെ മകനായതുകൊണ്ട് പവനസുതൻ എന്നും വിളിക്കുന്നു.
മഹാബീര ബിക്രമ ബജരംഗീ।
കുമതി നിവാര സുമതി കേ സംഗീ॥
അർത്ഥം: മഹാവീരാ, അങ്ങ് വലിയ ധീരനാണ്. അങ്ങയുടെ ശരീരം വജ്രം പോലെ ഉറച്ചതാണ്. അങ്ങ് ദുർബുദ്ധി (കുമതി) അകറ്റുന്നു, നല്ല ബുദ്ധിയുള്ളവരുടെ (സുമതി) കൂട്ടുകാരനാണ്.
വിശദീകരണം: “ബജരംഗീ” എന്ന വാക്ക് “ബജ്ര” (വജ്രായുധം), “അംഗ” (അവയവങ്ങൾ) എന്നിവ ചേർന്നതാണ്: വജ്രം പോലെ ഉറച്ച ശരീരമുള്ളവൻ. ഇവിടെ തുളസീദാസ് ഹനുമാന്റെ ബലത്തെക്കുറിച്ച് മാത്രമല്ല, ബുദ്ധിയെക്കുറിച്ചും പറയുന്നു. തെറ്റായ ചിന്തകൾ മനസ്സിൽ നിന്ന് മാറ്റി ഹനുമാൻ ശരിയായ വഴി കാണിച്ചുതരുന്നു.
കഞ്ചന ബരന ബിരാജ സുബേസാ।
കാനന കുണ്ഡല കുഞ്ചിത കേസാ॥
അർത്ഥം: അങ്ങയുടെ നിറം സ്വർണ്ണം പോലെയാണ്. ഭംഗിയുള്ള വേഷത്തിൽ അങ്ങ് ശോഭിക്കുന്നു. കാതുകളിൽ കുണ്ഡലങ്ങളുണ്ട്, മുടി ചുരുണ്ടതാണ്.
വിശദീകരണം: ചൊല്ലുമ്പോൾ മനസ്സിൽ കാണാൻ വേണ്ടിയാണ് ഹനുമാന്റെ രൂപം ഇവിടെ വർണ്ണിക്കുന്നത്. “കഞ്ചന ബരന” എന്നാൽ സ്വർണ്ണം പോലെ തിളങ്ങുന്ന നിറം.
ഹാഥ ബജ്ര ഔര ധ്വജാ ബിരാജൈ।
കാംധേ മൂംജ ജനേഊ സാജൈ॥
അർത്ഥം: അങ്ങയുടെ കൈകളിൽ വജ്രായുധവും കൊടിയും ശോഭിക്കുന്നു. തോളിൽ മൂംജ പുല്ലുകൊണ്ടുള്ള പൂണൂൽ അണിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
വിശദീകരണം: വജ്രായുധം ബലത്തിന്റെ അടയാളമാണ്, കൊടി വിജയത്തിന്റെയും. മൂംജ (ഒരുതരം പുല്ല്) കൊണ്ടുള്ള പൂണൂൽ ഹനുമാന്റെ അടക്കവും ശുദ്ധമായ ജീവിതവും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.
സങ്കര സുവന കേസരീനന്ദന।
തേജ പ്രതാപ മഹാ ജഗ ബന്ദന॥
അർത്ഥം: അങ്ങ് ശിവഭഗവാന്റെ അംശമാണ്, കേസരിയുടെ മകനാണ്. അങ്ങയുടെ തേജസ്സും പ്രതാപവും വളരെ വലുതാണ്. ലോകം മുഴുവൻ അങ്ങയെ വണങ്ങുന്നു.
വിശദീകരണം: ഹനുമാൻ ശിവഭഗവാന്റെ അംശമായതുകൊണ്ടാണ് “സങ്കര സുവന” എന്നു വിളിക്കുന്നത്. വാനരരാജാവായ കേസരിയാണ് ഹനുമാന്റെ അച്ഛൻ. അതുകൊണ്ട് കേസരിയുടെ മകൻ എന്ന അർത്ഥത്തിൽ കേസരീനന്ദനൻ എന്നും വിളിക്കുന്നു.
ബിദ്യാവാന ഗുനീ അതി ചാതുര।
രാമ കാജ കരിബേ കോ ആതുര॥
അർത്ഥം: അങ്ങ് അറിവുള്ളവനും നല്ല ഗുണങ്ങളുള്ളവനും വളരെ സമർത്ഥനുമാണ്. ശ്രീരാമന്റെ കാര്യം ചെയ്യാൻ അങ്ങേക്ക് എപ്പോഴും ഉത്സാഹമാണ്.
വിശദീകരണം: ഹനുമാന്റെ അറിവും സാമർത്ഥ്യവും എല്ലാം ഒരേയൊരു കാര്യത്തിനാണ്: രാമകാര്യത്തിന്. അറിവും ഗുണങ്ങളും നല്ല കാര്യങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കുമ്പോഴാണ് അവയ്ക്ക് വിലയുണ്ടാകുന്നത്.
പ്രഭു ചരിത്ര സുനിബേ കോ രസിയാ।
രാമ ലഷന സീതാ മന ബസിയാ॥
അർത്ഥം: പ്രഭുവായ ശ്രീരാമന്റെ കഥ കേൾക്കാൻ അങ്ങേക്ക് വലിയ ഇഷ്ടമാണ്. ശ്രീരാമനും ലക്ഷ്മണനും സീതാദേവിയും അങ്ങയുടെ മനസ്സിൽ കുടികൊള്ളുന്നു.
വിശദീകരണം: രാമകഥ കേൾക്കുന്നത് ഹനുമാന് വലിയ സന്തോഷമാണ്. രാമകഥ പറയുന്നിടത്തെല്ലാം ഹനുമാൻ കേൾക്കാൻ എത്തുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. “ലഷന” ലക്ഷ്മണന്റെ പേരു തന്നെയാണ്. പല പുസ്തകങ്ങളിലും അത് “ലഖന” എന്നാണ് അച്ചടിച്ചിരിക്കുന്നത്.
സൂക്ഷ്മ രൂപ ധരി സിയഹിം ദിഖാവാ।
ബികട രൂപ ധരി ലങ്ക ജരാവാ॥
അർത്ഥം: ചെറിയ (സൂക്ഷ്മ) രൂപമെടുത്ത് അങ്ങ് സീതാദേവിയുടെ മുന്നിൽ ചെന്നു. ഭയങ്കരമായ (ബികട) രൂപമെടുത്ത് ലങ്ക കത്തിച്ചു.
വിശദീകരണം: അശോകവനത്തിൽ സീതാദേവി പേടിക്കാതിരിക്കാൻ ഹനുമാൻ ചെറിയ രൂപത്തിൽ ഒരു മരത്തിന്റെ ഇലകൾക്കിടയിൽ ഒളിച്ചിരുന്നു, അങ്ങനെയാണ് ദേവിയെ കണ്ടത്. പിന്നീട് വലിയ രൂപമെടുത്ത് ലങ്ക കത്തിച്ചു. സന്ദർഭത്തിന് ചേർന്ന രൂപം ഹനുമാൻ എടുക്കും.
ഭീമ രൂപ ധരി അസുര സംഹാരേ।
രാമചന്ദ്ര കേ കാജ സംവാരേ॥
അർത്ഥം: ഭീമാകാരമായ (ഭീമ) രൂപമെടുത്ത് അങ്ങ് അസുരന്മാരെ കൊന്നൊടുക്കി. ശ്രീരാമചന്ദ്രന്റെ കാര്യങ്ങൾ ഭംഗിയായി നടത്തി.
വിശദീകരണം: ലങ്കയിലെ യുദ്ധത്തിൽ ഹനുമാൻ ഒരുപാട് രാക്ഷസന്മാരെ കൊന്നു. ഇവിടെയും ഹനുമാന്റെ ഓരോ വീരകൃത്യവും സ്വന്തം കാര്യത്തിനല്ല, ശ്രീരാമന്റെ കാര്യത്തിനാണ്.
ചൗപായി 11 മുതൽ 20 വരെ
ലായ സജീവന ലഖന ജിയായേ।
ശ്രീരഘുബീര ഹരഷി ഉര ലായേ॥
അർത്ഥം: അങ്ങ് മൃതസഞ്ജീവനി കൊണ്ടുവന്ന് ലക്ഷ്മണന്റെ ജീവൻ തിരിച്ചുകൊടുത്തു. അതു കണ്ട് സന്തോഷിച്ച ശ്രീരഘുവീരൻ (ശ്രീരാമൻ) അങ്ങയെ നെഞ്ചോടു ചേർത്തു.
വിശദീകരണം: യുദ്ധത്തിൽ മേഘനാദന്റെ (ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെ) ശക്തി എന്ന ആയുധമേറ്റ് ലക്ഷ്മണൻ ബോധംകെട്ടു വീണു. ഹനുമാൻ ഒറ്റ രാത്രികൊണ്ട് ദ്രോണഗിരി മലയിൽ നിന്ന് മരുന്ന് കൊണ്ടുവന്നു. ഏതാണ് ആ ചെടി എന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ പറ്റാതെ വന്നപ്പോൾ മല മുഴുവനായി എടുത്തുകൊണ്ടുവന്നു. ആ മൃതസഞ്ജീവനിയെയാണ് “സജീവന” എന്നു പറയുന്നത്.
രഘുപതി കീന്ഹീ ബഹുത ബഡാഈ।
തുമ മമ പ്രിയ ഭരതഹി സമ ഭാഈ॥
അർത്ഥം: ശ്രീരഘുപതി (ശ്രീരാമൻ) അങ്ങയെ ഒരുപാട് പുകഴ്ത്തി. എന്നിട്ട് പറഞ്ഞു: ഭരതനെപ്പോലെ എനിക്ക് പ്രിയപ്പെട്ട അനിയനാണ് നീ.
വിശദീകരണം: ശ്രീരാമന് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവനായിരുന്നു ഭരതൻ. ഹനുമാനെ ഭരതനോളം പ്രിയപ്പെട്ടവനെന്നു പറഞ്ഞതിൽ നിന്ന് ശ്രീരാമന് ഹനുമാനോട് എത്ര സ്നേഹമുണ്ടായിരുന്നെന്ന് മനസ്സിലാക്കാം.
സഹസ ബദന തുമ്ഹരോ ജസ ഗാവൈം।
അസ കഹി ശ്രീപതി കണ്ഠ ലഗാവൈം॥
അർത്ഥം: “ആയിരം മുഖമുള്ള ആദിശേഷൻ നിന്റെ കീർത്തി പാടുന്നു” എന്നു പറഞ്ഞ് ശ്രീപതി (ശ്രീരാമൻ) അങ്ങയെ കെട്ടിപ്പിടിക്കുന്നു.
വിശദീകരണം: ആദിശേഷന് ആയിരം മുഖങ്ങളുണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഹനുമാന്റെ കീർത്തി പാടാൻ ആയിരം മുഖമുള്ള ശേഷനേ കഴിയൂ എന്നാണ് ശ്രീരാമൻ പറയുന്നത്. അത്ര വലുതാണ് ആ കീർത്തി. എന്നിട്ട് സ്നേഹത്തോടെ ഹനുമാനെ കെട്ടിപ്പിടിക്കുന്നു. “ശ്രീപതി” എന്നാൽ ശ്രീയുടെ (സീതാദേവിയുടെ) ഭർത്താവ്.
സനകാദിക ബ്രഹ്മാദി മുനീസാ।
നാരദ സാരദ സഹിത അഹീസാ॥
അർത്ഥം: സനകൻ തുടങ്ങിയ ഋഷിമാരും ബ്രഹ്മാവ് തുടങ്ങിയ ദേവന്മാരും മഹാമുനിമാരും നാരദനും സരസ്വതീദേവിയും ആദിശേഷനും അങ്ങയുടെ കീർത്തി പാടുന്നു.
വിശദീകരണം: ഈ ചൗപായിയും അടുത്തതും ശ്രീരാമൻ പറയുന്നതു തന്നെയാണ്: ഋഷിമാരും ദേവന്മാരും മുനിമാരും എല്ലാം ഹനുമാന്റെ കീർത്തി പാടുന്നു. “സാരദ” സരസ്വതീദേവിയാണ്. “അഹീസാ” നാഗങ്ങളുടെ രാജാവായ ആദിശേഷനും.
ജമ കുബേര ദിഗപാല ജഹാം തേ।
കബി കോബിദ കഹി സകേ കഹാം തേ॥
അർത്ഥം: യമധർമ്മനും കുബേരനും ദിക്പാലകരും (ദിക്കുകളുടെ കാവൽക്കാർ) അങ്ങയുടെ കീർത്തി പാടുന്നു. പിന്നെ കവികൾക്കും പണ്ഡിതന്മാർക്കും അത് മുഴുവൻ എങ്ങനെ പറഞ്ഞുതീർക്കാനാകും?
വിശദീകരണം: ഹനുമാന്റെ കീർത്തിക്ക് അവസാനമില്ല എന്നാണ് ഈ മൂന്ന് ചൗപായികളും പറയുന്നത്. ദേവന്മാർ പോലും പാടുന്ന ആ കീർത്തി ഒരു കവിക്കും മുഴുവനായി പറയാനാവില്ല. “കോബിദ” എന്നാൽ പണ്ഡിതൻ.
തുമ ഉപകാര സുഗ്രീവഹിം കീന്ഹാ।
രാമ മിലായ രാജ പദ ദീന്ഹാ॥
അർത്ഥം: അങ്ങ് സുഗ്രീവന് വലിയൊരു ഉപകാരം ചെയ്തു: സുഗ്രീവനെ ശ്രീരാമന്റെ അടുത്തെത്തിച്ചു, രാജാവിന്റെ സ്ഥാനം നേടിക്കൊടുത്തു.
വിശദീകരണം: ബാലിയെ പേടിച്ച് ഋഷ്യമൂക മലയിൽ കഴിയുകയായിരുന്നു സുഗ്രീവൻ. ഹനുമാനാണ് സുഗ്രീവനെ ശ്രീരാമനും ലക്ഷ്മണനും പരിചയപ്പെടുത്തിയത്. ശ്രീരാമൻ ബാലിയെ വധിച്ച് സുഗ്രീവനെ കിഷ്കിന്ധയിലെ രാജാവാക്കി.
തുമ്ഹരോ മന്ത്ര ബിഭീഷന മാനാ।
ലങ്കേസ്വര ഭഏ സബ ജഗ ജാനാ॥
അർത്ഥം: വിഭീഷണൻ അങ്ങയുടെ ഉപദേശം (മന്ത്ര) കേട്ട് ലങ്കയുടെ രാജാവായി. ഇത് ലോകം മുഴുവൻ അറിയുന്ന കാര്യമാണ്.
വിശദീകരണം: ലങ്കയിൽ വെച്ച് ഹനുമാൻ വിഭീഷണനെ കണ്ടിരുന്നു. ഹനുമാന്റെ വാക്കുകളാണ് ശ്രീരാമന്റെ അടുത്ത് അഭയം തേടിപ്പോകാൻ വിഭീഷണന് ധൈര്യം നൽകിയത്. രാമന്റെ അഭയം തേടിയ വിഭീഷണൻ പിന്നീട് ലങ്കയുടെ രാജാവായി. “മന്ത്ര” എന്നതിന് ഇവിടെ ഉപദേശം എന്നാണ് അർത്ഥം.
ജുഗ സഹസ്ര ജോജന പര ഭാനൂ।
ലീല്യോ താഹി മധുര ഫല ജാനൂ॥
അർത്ഥം: സൂര്യൻ എത്രയോ ദൂരെയാണ് (ജുഗ സഹസ്ര ജോജന). എന്നിട്ടും മധുരമുള്ള ഒരു പഴമാണെന്ന് കരുതി അങ്ങ് സൂര്യനെ വിഴുങ്ങി.
വിശദീകരണം: ഹനുമാന്റെ കുട്ടിക്കാലത്തെ കഥയാണിത്. ഉദിച്ചുവരുന്ന ചുവന്ന സൂര്യനെ പഴമാണെന്ന് കരുതി തിന്നാനായി ഹനുമാൻ ആകാശത്തേക്ക് പറന്നു. സൂര്യൻ വളരെ ദൂരെയാണെന്നാണ് “ജുഗ സഹസ്ര ജോജന” പറയുന്നത്. ഈ സംഖ്യകൾ ഗുണിച്ചാൽ കിട്ടുന്നത് സൂര്യനിലേക്കുള്ള ശരിക്കുള്ള ദൂരത്തോട് ഏതാണ്ട് ഒത്തുവരുമെന്ന് ചിലർ പറയാറുണ്ട്. ഇതിനെക്കുറിച്ച് താഴെ സംശയങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് പറയുന്നുണ്ട്.
പ്രഭു മുദ്രികാ മേലി മുഖ മാഹീം।
ജലധി ലാംഘി ഗയേ അചരജ നാഹീം॥
അർത്ഥം: പ്രഭുവായ ശ്രീരാമന്റെ മുദ്രമോതിരം വായിലൊതുക്കി അങ്ങ് കടൽ ചാടിക്കടന്നു. അതിൽ ഒട്ടും അത്ഭുതമില്ല.
വിശദീകരണം: സീതാദേവിയെ തിരയാൻ പോകുന്ന ഹനുമാന്റെ കൈയിൽ, അടയാളമായി കാണിക്കാൻ ശ്രീരാമൻ തന്റെ മോതിരം കൊടുത്തുവിട്ടു. അതിൽ രാമനാമം എഴുതിയിരുന്നു. രാമനാമം കൂടെയുണ്ടെങ്കിൽ നൂറ് യോജന വീതിയുള്ള കടൽ കടക്കുന്നതിൽ ഒരത്ഭുതവുമില്ല എന്നാണ് തുളസീദാസ് പറയുന്നത്.
ദുർഗമ കാജ ജഗത കേ ജേതേ।
സുഗമ അനുഗ്രഹ തുമ്ഹരേ തേതേ॥
അർത്ഥം: ലോകത്തിലെ എത്ര പ്രയാസമുള്ള കാര്യവും അങ്ങയുടെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ട് എളുപ്പമാകുന്നു.
വിശദീകരണം: വിഷമഘട്ടങ്ങളിൽ ഭക്തർ ഹനുമാനെ ഓർക്കുന്നു. ഹനുമാന്റെ അനുഗ്രഹമുണ്ടെന്ന വിശ്വാസം മനസ്സിന് ധൈര്യം തരും, അപ്പോൾ പ്രയാസമുള്ള ജോലിയും എളുപ്പമായി തോന്നിത്തുടങ്ങും. ഇത് വിശ്വാസത്തിന്റെ കാര്യമാണ്. അതിന്റെ പേരിൽ സ്വന്തം അധ്വാനം ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
ചൗപായി 21 മുതൽ 30 വരെ
രാമ ദുആരേ തുമ രഖവാരേ।
ഹോത ന ആജ്ഞാ ബിനു പൈസാരേ॥
അർത്ഥം: ശ്രീരാമന്റെ വാതിൽക്കൽ കാവൽ നിൽക്കുന്നത് അങ്ങാണ്. അങ്ങയുടെ അനുവാദമില്ലാതെ ആർക്കും അകത്തു കടക്കാനാവില്ല.
വിശദീകരണം: ശ്രീരാമനിലേക്കുള്ള വഴി ഹനുമാനിലൂടെയാണ് എന്നാണ് ഇതിന്റെ അർത്ഥം. അതുകൊണ്ടാണ് രാമഭക്തർ ആദ്യം ഹനുമാനെ ഓർക്കുന്നത്.
സബ സുഖ ലഹൈ തുമ്ഹാരീ സരനാ।
തുമ രച്ഛക കാഹൂ കോ ഡര നാ॥
അർത്ഥം: അങ്ങയെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നവർക്ക് എല്ലാ സുഖവും കിട്ടുന്നു. അങ്ങ് രക്ഷകനായി ഉള്ളപ്പോൾ ആരെയും പേടിക്കേണ്ട.
വിശദീകരണം: “രച്ഛക” എന്നാൽ രക്ഷകൻ. ശരണം പ്രാപിക്കുക എന്നാൽ പൂർണ്ണമായി വിശ്വസിക്കുക എന്നാണ്. അങ്ങനെയുള്ള വിശ്വാസം മനസ്സിൽ നിന്ന് പേടി മാറ്റും.
ആപന തേജ സമ്ഹാരോ ആപൈ।
തീനോം ലോക ഹാംക തേം കാംപൈ॥
അർത്ഥം: അങ്ങയുടെ തേജസ്സ് (ശക്തി) അടക്കിനിർത്താൻ അങ്ങേക്കു മാത്രമേ കഴിയൂ. അങ്ങയുടെ ഗർജ്ജനം (ഹാംക) കേട്ടാൽ മൂന്ന് ലോകങ്ങളും വിറയ്ക്കും.
വിശദീകരണം: മറ്റാർക്കും തടയാനാവാത്തത്ര വലുതാണ് ഹനുമാന്റെ ശക്തി. ഒരു കഥയനുസരിച്ച് ഋഷിമാരുടെ ശാപം കാരണം ഹനുമാൻ സ്വന്തം ബലം മറന്നിരിക്കുകയായിരുന്നു. കടൽ ചാടുന്നതിനു മുമ്പ് ജാംബവാനാണ് ആ ബലം ഓർമ്മിപ്പിച്ചത്. അതുകൊണ്ട് “സമ്ഹാരോ” എന്നതിന് “ഓർക്കുക” എന്ന അർത്ഥവും ചില പണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നുണ്ട്.
ഭൂത പിസാച നികട നഹിം ആവൈ।
മഹാബീര ജബ നാമ സുനാവൈ॥
അർത്ഥം: മഹാവീരനായ ഹനുമാന്റെ നാമം ചൊല്ലുമ്പോൾ ഭൂതങ്ങളും പിശാചുക്കളും അടുത്തു വരില്ല.
വിശദീകരണം: ഹനുമാന്റെ നാമം പേടി അകറ്റുമെന്നാണ് ഭക്തരുടെ വിശ്വാസം. അതുകൊണ്ടാണ് ഇരുട്ടിലോ ഒറ്റയ്ക്കോ പേടി തോന്നുമ്പോൾ ആളുകൾ ഹനുമാൻ ചാലിസ ചൊല്ലുന്നത്. നാമം ചൊല്ലുമ്പോൾ മനസ്സിന് ധൈര്യം കിട്ടും.
നാസൈ രോഗ ഹരൈ സബ പീരാ।
ജപത നിരന്തര ഹനുമത ബീരാ॥
അർത്ഥം: വീരനായ ഹനുമാന്റെ നാമം ഇടവിടാതെ ജപിച്ചാൽ രോഗങ്ങൾ മാറും, എല്ലാ വേദനയും ഇല്ലാതാകും.
വിശദീകരണം: ഇത് ഭക്തരുടെ വിശ്വാസത്തിന്റെ കാര്യമാണ്. ജപം മനസ്സിനെ ശാന്തമാക്കും, കരുത്തുള്ളതാക്കും. അസുഖമുള്ളപ്പോൾ ക്ഷമയോടെ ഇരിക്കാനും സഹായിക്കും. അസുഖം വന്നാൽ ഡോക്ടറെ കണ്ട് ചികിത്സ തേടുകയും വേണം. ജപം ചികിത്സയ്ക്കൊപ്പമാകാം, അതിനു പകരമാകില്ല.
സങ്കട തേം ഹനുമാന ഛുഡാവൈ।
മന ക്രമ ബചന ധ്യാന ജോ ലാവൈ॥
അർത്ഥം: മനസ്സുകൊണ്ടും പ്രവൃത്തികൊണ്ടും വാക്കുകൊണ്ടും ഹനുമാനെ ധ്യാനിക്കുന്നവരെ ഹനുമാൻ ആപത്തുകളിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നു.
വിശദീകരണം: ഇവിടെ “മന ക്രമ ബചന” എന്നതാണ് പ്രധാനം: ചിന്തയിലും പ്രവൃത്തിയിലും വാക്കിലും, മൂന്നിലും ഒരുപോലെ ആത്മാർത്ഥമായ ഭക്തി. വാക്കുകൾ ആവർത്തിച്ചാൽ മാത്രം പോരാ. നിത്യജീവിതത്തിലും ആ ഭക്തി കാണണം.
സബ പര രാമ തപസ്വീ രാജാ।
തിന കേ കാജ സകല തുമ സാജാ॥
അർത്ഥം: തപസ്വിയായ രാജാവ് ശ്രീരാമനാണ് എല്ലാവരിലും ശ്രേഷ്ഠൻ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാര്യങ്ങളെല്ലാം നടത്തിക്കൊടുത്തത് അങ്ങാണ്.
വിശദീകരണം: രാജാവായിട്ടും ശ്രീരാമൻ ഒരു തപസ്വിയെപ്പോലെ കാട്ടിൽ ജീവിച്ചു. ആ മഹാപ്രഭുവിനു വേണ്ടി സീതാദേവിയെ കണ്ടെത്തിയതും മൃതസഞ്ജീവനി കൊണ്ടുവന്നതും ലങ്കയിൽ യുദ്ധം ചെയ്തതും ഹനുമാനാണ്.
ഔര മനോരഥ ജോ കോഇ ലാവൈ।
സോഇ അമിത ജീവന ഫല പാവൈ॥
അർത്ഥം: എന്ത് ആഗ്രഹവുമായി (മനോരഥ) അങ്ങയുടെ അടുത്തു വരുന്നവർക്കും ജീവിതത്തിൽ അതിന്റെ അളവില്ലാത്ത ഫലം കിട്ടുന്നു.
വിശദീകരണം: മനസ്സറിഞ്ഞുള്ള പ്രാർത്ഥന വെറുതെയാവില്ല എന്നാണ് ഭക്തരുടെ വിശ്വാസം. എന്നുവെച്ച് നമ്മൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെ എല്ലാം നടക്കുമെന്നല്ല. ഇത് ഹനുമാനിലുള്ള വിശ്വാസത്തിന്റെ കാര്യമാണ്.
ചാരോം ജുഗ പരതാപ തുമ്ഹാരാ।
ഹൈ പരസിദ്ധ ജഗത ഉജിയാരാ॥
അർത്ഥം: നാല് യുഗങ്ങളിലും (കൃതയുഗം, ത്രേതായുഗം, ദ്വാപരയുഗം, കലിയുഗം) അങ്ങയുടെ പ്രതാപമുണ്ട്. അങ്ങയുടെ കീർത്തി ലോകപ്രസിദ്ധമാണ്, അത് ലോകത്തിനാകെ വെളിച്ചമാണ്.
വിശദീകരണം: ഹനുമാൻ ചിരഞ്ജീവിയാണെന്നാണ് വിശ്വാസം, അതായത് എല്ലാ യുഗങ്ങളിലും ഹനുമാനുണ്ട്. മഹാഭാരതത്തിലും ഹനുമാൻ ഭീമനെ കാണുന്നുണ്ട്, അർജ്ജുനന്റെ തേരിലെ കൊടിയിൽ ഇരിക്കുന്നുമുണ്ട്.
സാധു സന്ത കേ തുമ രഖവാരേ।
അസുര നികന്ദന രാമ ദുലാരേ॥
അർത്ഥം: അങ്ങ് സന്ന്യാസിമാരെയും സജ്ജനങ്ങളെയും കാത്തുരക്ഷിക്കുന്നു. അസുരന്മാരെ നശിപ്പിക്കുന്നു. ശ്രീരാമന് ഏറെ പ്രിയപ്പെട്ടവനാണ് അങ്ങ്.
വിശദീകരണം: “നികന്ദന” എന്നാൽ വേരോടെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ. ഒരു വശത്ത് നല്ലവരെ കാക്കുന്നു, മറുവശത്ത് തിന്മയെ ഇല്ലാതാക്കുന്നു. ഹനുമാന്റെ ഈ രണ്ട് മുഖങ്ങളും ഇവിടെ ഒരുമിച്ച് കാണാം.
ചൗപായി 31 മുതൽ 40 വരെ
അഷ്ട സിദ്ധി നൗ നിധി കേ ദാതാ।
അസ ബര ദീന ജാനകീ മാതാ॥
അർത്ഥം: അഷ്ടസിദ്ധികളും നവനിധികളും നൽകാൻ കഴിയുന്നവനാണ് അങ്ങ്. ഈ വരം അങ്ങേക്ക് തന്നത് ജാനകീമാതാവാണ് (സീതാദേവി).
വിശദീകരണം: അശോകവനത്തിൽ വെച്ച് ഹനുമാനിൽ പ്രസാദിച്ച സീതാദേവി ഈ വരം നൽകി എന്നാണ് വിശ്വാസം. അഷ്ടസിദ്ധികളും നവനിധികളും ഏതൊക്കെയാണെന്ന് താഴെ സംശയങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് പറയുന്നുണ്ട്.
രാമ രസായന തുമ്ഹരേ പാസാ।
സദാ രഹോ രഘുപതി കേ ദാസാ॥
അർത്ഥം: രാമഭക്തി എന്ന രസായനം (മരുന്ന്) അങ്ങയുടെ കൈയിലുണ്ട്. അങ്ങ് എന്നും ശ്രീരഘുപതിയുടെ (ശ്രീരാമന്റെ) ദാസനായി കഴിയുന്നു.
വിശദീകരണം: പുതുജീവൻ നൽകുന്ന മരുന്നിനാണ് “രസായന” എന്നു പറയുന്നത്. ഇവിടെ രാമഭക്തിയെത്തന്നെയാണ് രസായനം എന്നു വിളിക്കുന്നത്: മനസ്സിന്റെ രോഗങ്ങൾ മാറ്റുന്ന മരുന്ന്. എപ്പോഴും രാമന്റെ ദാസനായതുകൊണ്ട് ഏറ്റവും വലിയ ഈ സമ്പത്ത് ഹനുമാന്റെ കൈയിലുണ്ട്.
തുമ്ഹരേ ഭജന രാമ കോ പാവൈ।
ജനമ ജനമ കേ ദുഖ ബിസരാവൈ॥
അർത്ഥം: അങ്ങയെ ഭജിക്കുന്നവർ ശ്രീരാമനിലേക്ക് എത്തുന്നു, പല ജന്മങ്ങളിലെ ദുഃഖങ്ങളും മറക്കുന്നു.
വിശദീകരണം: ഹനുമാനോടുള്ള ഭക്തി രാമഭക്തിയിലേക്ക് നയിക്കും. “ബിസരാവൈ” എന്നാൽ മറപ്പിക്കുക: രാമന്റെ സ്നേഹം കിട്ടുമ്പോൾ പഴയ ദുഃഖങ്ങൾ മനസ്സിൽ നിന്ന് മാഞ്ഞുപോകും.
അന്ത കാല രഘുബര പുര ജാഈ।
ജഹാം ജന്മ ഹരി-ഭക്ത കഹാഈ॥
അർത്ഥം: അങ്ങനെയുള്ള ഭക്തർ അന്ത്യകാലത്ത് ശ്രീരഘുവരന്റെ (ശ്രീരാമന്റെ) ലോകത്തേക്ക് പോകുന്നു. പിന്നെ എവിടെ ജനിച്ചാലും ഹരിഭക്തർ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
വിശദീകരണം: യഥാർത്ഥ ഭക്തി ഈ ജന്മം കൊണ്ട് അവസാനിക്കുന്നില്ല എന്നാണ് ഇതിന്റെ അർത്ഥം. അങ്ങനെയുള്ള ഭക്തർ അടുത്ത ജന്മത്തിലും ഭഗവാന്റെ ഭക്തരായിത്തന്നെ ജനിക്കുന്നു.
ഔര ദേവതാ ചിത്ത ന ധരഈ।
ഹനുമത സേഇ സർബ സുഖ കരഈ॥
അർത്ഥം: മറ്റ് ദേവന്മാരെ ധ്യാനിച്ചില്ലെങ്കിലും, ഹനുമാനെ മാത്രം സേവിച്ചാൽ എല്ലാ സുഖവും കിട്ടും.
വിശദീകരണം: ഇവിടെ മറ്റ് ദേവന്മാരെ ചെറുതാക്കി പറയുകയല്ല. ഹനുമാനോടുള്ള ഭക്തിയിൽ രാമഭക്തിയും ഉള്ളതുകൊണ്ട് അതുതന്നെ പൂർണ്ണമാണ് എന്നേ ഇതിന് അർത്ഥമുള്ളൂ.
സങ്കട കടൈ മിടൈ സബ പീരാ।
ജോ സുമിരൈ ഹനുമത ബലബീരാ॥
അർത്ഥം: ബലവാനും വീരനുമായ ഹനുമാനെ ഓർക്കുന്നവരുടെ ആപത്തുകൾ ഒഴിയും, എല്ലാ വേദനയും മാറും.
വിശദീകരണം: “സുമിരൈ” എന്നാൽ ഓർക്കുക. വിഷമഘട്ടങ്ങളിൽ ഹനുമാനെ ഓർക്കുമ്പോൾ മനസ്സിന് ധൈര്യം കിട്ടും, പേടി കുറയും. ഇതിനെയാണ് ആപത്ത് ഒഴിയുന്നതായി ഭക്തർ കാണുന്നത്.
ജൈ ജൈ ജൈ ഹനുമാന ഗോസാഈം।
കൃപാ കരഹു ഗുരു ദേവ കീ നാഈം॥
അർത്ഥം: എന്റെ സ്വാമിയായ (ഗോസാഈം) ഹനുമാനേ, അങ്ങേക്ക് ജയം, ജയം, ജയം. ഒരു ഗുരുവിനെപ്പോലെ എന്നോട് കൃപ കാണിക്കണേ.
വിശദീകരണം: ഇവിടെ മനസ്സു നിറഞ്ഞ് മൂന്നു വട്ടം “ജൈ” വിളിക്കുകയാണ്. ഒന്നും തിരിച്ചു പ്രതീക്ഷിക്കാതെ ഗുരു ശിഷ്യരോട് കരുണ കാണിക്കും, അവരുടെ തെറ്റുകൾ തിരുത്തും. അതേ കൃപയാണ് ഹനുമാനോട് ചോദിക്കുന്നത്.
ജോ സത ബാര പാഠ കര കോഈ।
ഛൂടഹി ബന്ദി മഹാ സുഖ ഹോഈ॥
അർത്ഥം: ഇത് നൂറ് (സത) തവണ ചൊല്ലുന്നവർ ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരാകും, അവർക്ക് വലിയ സുഖം കിട്ടും.
വിശദീകരണം: “സത” എന്നാൽ നൂറ്, “ബന്ദി” എന്നാൽ ബന്ധനം. ലോകബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള മോചനമായാണ് മഹാത്മാക്കൾ ഇതിനെ കാണുന്നത്. പല ഭക്തരും ഒരു സങ്കല്പമെടുത്ത് നൂറ് തവണ ചൊല്ലാറുണ്ട്.
ജോ യഹ പഢൈ ഹനുമാന ചലീസാ।
ഹോയ സിദ്ധി സാഖീ ഗൗരീസാ॥
അർത്ഥം: ഈ ഹനുമാൻ ചാലിസ ചൊല്ലുന്നവർക്ക് സിദ്ധി കിട്ടും. ഗൗരീശനായ (ഗൗരീസാ) ശിവഭഗവാനാണ് ഇതിന് സാക്ഷി.
വിശദീകരണം: ചൊല്ലിയാൽ എന്തു കിട്ടും എന്നാണ് ഇവിടെ പറയുന്നത്. ഇതിനെ ഫലശ്രുതി എന്നു പറയും. “സിദ്ധി” എന്നതിനെ മനസ്സിന്റെ കരുത്തായും ചെയ്യുന്ന കാര്യങ്ങളിലെ വിജയമായും ഭക്തർ കാണുന്നു. ഇത് വിശ്വാസത്തിന്റെ കാര്യമാണ്. ഫലം കിട്ടുന്നത് ഭഗവാന്റെ അനുഗ്രഹവും നമ്മുടെ അധ്വാനവും കൊണ്ടാണ്.
തുലസീദാസ സദാ ഹരി ചേരാ।
കീജൈ നാഥ ഹൃദയ മഹം ഡേരാ॥
അർത്ഥം: തുളസീദാസ് എന്നും ഹരിയുടെ (ശ്രീരാമന്റെ) ദാസനാണ്. നാഥാ, എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ കുടികൊള്ളണേ.
വിശദീകരണം: അവസാനം തുളസീദാസ് തന്നെത്തന്നെ “ഹരി ചേരാ” (ഭഗവാന്റെ ദാസൻ) എന്നു വിളിക്കുന്നു. പണമോ സ്ഥാനമോ ഒന്നും ചോദിക്കുന്നില്ല, ഹനുമാൻ തന്റെ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കണം എന്നു മാത്രം.
അവസാനത്തെ ദോഹ
പവനതനയ സങ്കട ഹരന, മംഗല മൂരതി രൂപ।
രാമ ലഷന സീതാ സഹിത, ഹൃദയ ബസഹു സുര ഭൂപ॥
അർത്ഥം: വായുപുത്രാ, അങ്ങ് ആപത്തുകൾ അകറ്റുന്നവനാണ്, മംഗളം നിറഞ്ഞ രൂപമാണ്. ദേവന്മാരുടെ രാജാവേ, ശ്രീരാമനോടും ലക്ഷ്മണനോടും സീതാദേവിയോടും ഒപ്പം എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ കുടികൊള്ളണേ.
വിശദീകരണം: അവസാനത്തെ ദോഹയിൽ ഹനുമാനെ ഒറ്റയ്ക്കല്ല, ശ്രീരാമന്റെ കുടുംബത്തോടൊപ്പമാണ് ഹൃദയത്തിലേക്ക് വിളിക്കുന്നത്. കാരണം ഹനുമാനുള്ളിടത്ത് ശ്രീരാമനുമുണ്ട്.
ശ്രദ്ധിക്കുക: ഇവിടെയുള്ള ഹനുമാൻ ചാലിസ ഗോരഖ്പൂർ ഗീതാ പ്രസ്സ് പതിപ്പ് അനുസരിച്ച് മലയാളം അക്ഷരത്തിൽ എഴുതിയതാണ്; ഓരോ വരിയും ആ പതിപ്പുമായി ഒത്തുനോക്കിയിട്ടുണ്ട്. പല പുസ്തകങ്ങളിലും ചില വാക്കുകൾ കുറച്ച് മാറിയാണ് കാണുക: ഔര എന്നതിന് പകരം ഔ, സങ്കര എന്നതിന് പകരം ശങ്കര, ലഷന എന്നതിന് പകരം ലഖന, സജീവന എന്നതിന് പകരം സഞ്ജീവന, ചലീസാ എന്നതിന് പകരം ചാലീസാ. രണ്ടു രീതിയിലും ആളുകൾ ചൊല്ലാറുണ്ട്.
॥ ജയഘോഷ ॥
ബോലോ ..
॥ സിയാവര രാമചന്ദ്ര കീ ജയ ॥
॥ പവനസുത ഹനുമാന കീ ജയ ॥
॥ ഉമാപതി മഹാദേവ കീ ജയ ॥
॥ വൃന്ദാവന കൃഷ്ണ ചന്ദ്ര കീ ജയ ॥
॥ ബോലോ ഭാഈ സബ സന്തന കീ ജയ ॥
॥ ഇതി ॥
ഹനുമാൻ ചാലിസ മലയാളം അർത്ഥം PDF
ചാലിസയുടെ വരികളും ഓരോ ദോഹയുടെയും ചൗപായിയുടെയും ലളിതമായ അർത്ഥവും ഒറ്റ PDF-ൽ കിട്ടും. ഫോണിൽ സൂക്ഷിക്കാം, പ്രിന്റ് എടുക്കാം.
വരികൾ മാത്രമുള്ള ഒരു പേജ് PDF-ഉം രണ്ട് പേജ് PDF-ഉം വേണമെങ്കിൽ ഹനുമാൻ ചാലിസ മലയാളം പേജിൽ കിട്ടും.
സംശയങ്ങളും മറുപടികളും
ചാലിസയുടെ അർത്ഥത്തെക്കുറിച്ച് പലരും ചോദിക്കാറുള്ള സംശയങ്ങൾക്ക് ഇതാ മറുപടി.

