ಹನುಮಾನ್ ಚಾಲೀಸಾ ಕನ್ನಡ ಲಿರಿಕ್ಸ್, ಅರ್ಥ ಸಹಿತ
ಹನುಮಾನ್ ಚಾಲೀಸಾದ ಪ್ರತಿ ದೋಹಾ ಮತ್ತು ಚೌಪಾಯಿ ಕೆಳಗೆ ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಕೆಳಗೆ ಸರಳ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅದರ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ವಿವರಣೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.
ಈ ಅರ್ಥವನ್ನು ನಾವು ನಮ್ಮದೇ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ, ಸರಳವಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದೇವೆ. ಕೆಲವು ಚೌಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಪಂಡಿತರು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಅರ್ಥ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕೆಂದರೆ ಜಗದ್ಗುರು ರಾಮಭದ್ರಾಚಾರ್ಯರ “ಮಹಾವೀರೀ ವ್ಯಾಖ್ಯಾ” (ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ) ಮುಂತಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದಿ.
ಚಾಲೀಸಾ ಮಾತ್ರ ಓದಲು ಅಥವಾ ಅದರ PDF ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಹನುಮಾನ್ ಚಾಲೀಸಾ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪುಟ ನೋಡಿ. ಪ್ರತಿ ಪದದ ಅರ್ಥ ಪದಾರ್ಥ ಪುಟದಲ್ಲಿ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ) ಇದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಥ ಬೇಕಾದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅರ್ಥ ಪುಟ ನೋಡಿ. ತುಳಸೀದಾಸರು ಚಾಲೀಸಾವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬರೆದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಇತಿಹಾಸ ಪುಟದಲ್ಲಿ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ) ಓದಬಹುದು.
ಮೊದಲ ದೋಹಾಗಳು · ಚೌಪಾಯಿ 1 ರಿಂದ 10 · 11 ರಿಂದ 20 · 21 ರಿಂದ 30 · 31 ರಿಂದ 40 · ಕೊನೆಯ ದೋಹಾ · PDF · ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಮೊದಲ ದೋಹಾಗಳು
ಶ್ರೀಗುರು ಚರನ ಸರೋಜ ರಜ ನಿಜ ಮನು ಮುಕುರು ಸುಧಾರಿ।
ಬರನಉಁ ರಘುಬರ ಬಿಮಲ ಜಸು ಜೋ ದಾಯಕು ಫಲ ಚಾರಿ॥
ಅರ್ಥ: ಶ್ರೀಗುರುವಿನ ಪಾದಕಮಲಗಳ ಧೂಳಿನಿಂದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಎಂಬ ಕನ್ನಡಿಯನ್ನು ಒರೆಸಿ ಶುದ್ಧ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ನಂತರ ಶ್ರೀರಘುವರನ (ಶ್ರೀರಾಮನ) ನಿರ್ಮಲವಾದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತೇನೆ; ಆ ಕೀರ್ತಿ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕೂ ಫಲಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.
ವಿವರಣೆ: ತುಳಸೀದಾಸರು ಗುರುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಶುರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನದ ಧೂಳು ಕೂತಿರುವವರೆಗೂ ದೇವರ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹಾಡಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ; ಗುರುವಿನ ಕೃಪೆಯೇ ಆ ಧೂಳನ್ನು ಒರೆಸುತ್ತದೆ. ಹನುಮಾನ್ ಚಾಲೀಸಾ ಶ್ರೀರಾಮನ ಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಹನುಮಂತನ ಮಹಿಮೆಯೆಲ್ಲಾ ರಾಮಭಕ್ತಿಯಲ್ಲೇ ಇದೆ.
ಬುದ್ಧಿಹೀನ ತನು ಜಾನಿಕೇ, ಸುಮಿರೌಂ ಪವನ-ಕುಮಾರ।
ಬಲ ಬುಧಿ ಬಿದ್ಯಾ ದೇಹು ಮೋಹಿಂ, ಹರಹು ಕಲೇಸ ಬಿಕಾರ॥
ಅರ್ಥ: ನಾನು ಬುದ್ಧಿ ಇಲ್ಲದವನು ಎಂದು ತಿಳಿದು, ವಾಯುಪುತ್ರ ಹನುಮಂತನನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತೇನೆ. ಹನುಮಂತನೇ, ನನಗೆ ಬಲ, ಬುದ್ಧಿ, ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕೊಡು; ನನ್ನ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನೂ (ಕಲೇಸ) ಮನಸ್ಸಿನ ದೋಷಗಳನ್ನೂ (ಬಿಕಾರ) ದೂರ ಮಾಡು.
ವಿವರಣೆ: ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಂಬಿ ದೇವರನ್ನು ತಲುಪಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ಮನಸಾರೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕೇ ಮೂರು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಾರೆ: ಬಲ (ದೇಹಕ್ಕೂ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಶಕ್ತಿ), ಬುದ್ಧಿ (ಸರಿ ತಪ್ಪು ತಿಳಿಯುವ ವಿವೇಕ), ವಿದ್ಯೆ (ಜ್ಞಾನ). “ಕಲೇಸ” ಎಂದರೆ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವ ಕಷ್ಟಗಳು. “ಬಿಕಾರ” ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗಿನ ದೋಷಗಳು, ಕುರೂಪವಲ್ಲ: ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭ, ಮೋಹ ಇಂಥವು.
ಚೌಪಾಯಿ 1 ರಿಂದ 10
ಜಯ ಹನುಮಾನ ಜ್ಞಾನ ಗುನ ಸಾಗರ।
ಜಯ ಕಪೀಸ ತಿಹುಁ ಲೋಕ ಉಜಾಗರ॥
ಅರ್ಥ: ಹನುಮಂತನೇ, ನಿನಗೆ ಜಯವಾಗಲಿ. ನೀನು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೂ ಗುಣಗಳಿಗೂ ಸಾಗರ. ಕಪಿಗಳ ರಾಜನೇ (ಕಪೀಸ), ನಿನಗೆ ಜಯವಾಗಲಿ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲೂ ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿ ಬೆಳಗುತ್ತಿದೆ.
ವಿವರಣೆ: ಚಾಲೀಸಾದ ಮೊದಲ ಚೌಪಾಯಿಯೇ ಜಯಘೋಷದಿಂದ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಹನುಮಂತನ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೂ ಗುಣಗಳಿಗೂ ಕೊನೆಯೇ ಇಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕೇ “ಸಾಗರ” ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. “ತಿಹುಁ ಲೋಕ” ಎಂದರೆ ಸ್ವರ್ಗ, ಭೂಮಿ, ಪಾತಾಳ ಎಂಬ ಮೂರು ಲೋಕಗಳು; ಮೂರರಲ್ಲೂ ಅವನ ಕೀರ್ತಿ ಹರಡಿದೆ.
ರಾಮ ದೂತ ಅತುಲಿತ ಬಲ ಧಾಮಾ।
ಅಂಜನಿ-ಪುತ್ರ ಪವನಸುತ ನಾಮಾ॥
ಅರ್ಥ: ನೀನು ಶ್ರೀರಾಮನ ದೂತ, ನಿನ್ನ ಬಲಕ್ಕೆ ಸಾಟಿಯೇ ಇಲ್ಲ. ಜನ ನಿನ್ನನ್ನು ಅಂಜನೀಪುತ್ರ (ಅಂಜನಿ-ಪುತ್ರ), ವಾಯುಪುತ್ರ (ಪವನಸುತ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ವಿವರಣೆ: ಹನುಮಂತ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು “ರಾಮ ದೂತ”, ಅಂದರೆ ಶ್ರೀರಾಮನ ದೂತ: ಅವನ ಬಲವೆಲ್ಲಾ ಶ್ರೀರಾಮನ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ. ಅಂಜನಾದೇವಿಯ ಮಗನಾದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಅಂಜನೀಪುತ್ರ, ಆಂಜನೇಯ; ವಾಯುದೇವನ ಮಗನಾದ್ದರಿಂದ ವಾಯುಪುತ್ರ.
ಮಹಾಬೀರ ಬಿಕ್ರಮ ಬಜರಂಗೀ।
ಕುಮತಿ ನಿವಾರ ಸುಮತಿ ಕೇ ಸಂಗೀ॥
ಅರ್ಥ: ಮಹಾವೀರನೇ, ನೀನು ಬಹಳ ಪರಾಕ್ರಮಿ, ನಿನ್ನ ದೇಹ ವಜ್ರದಂತೆ ಗಟ್ಟಿ. ಕೆಟ್ಟ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು (ಕುಮತಿ) ದೂರ ಮಾಡುತ್ತೀಯ, ಒಳ್ಳೆಯ ಬುದ್ಧಿಯವರಿಗೆ (ಸುಮತಿ) ಜೊತೆಗಾರ.
ವಿವರಣೆ: “ಬಜರಂಗೀ” ಎಂಬ ಪದ “ಬಜ್ರ” (ವಜ್ರ) ಮತ್ತು “ಅಂಗ”ದಿಂದ ಬಂದದ್ದು: ವಜ್ರದಂತಹ ಅಂಗಗಳುಳ್ಳವನು. ಇಲ್ಲಿ ತುಳಸೀದಾಸರು ಹನುಮಂತನ ಬಲದ ಜೊತೆಗೆ ಅವನ ಬುದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ತಪ್ಪು ಯೋಚನೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಸರಿಯಾದ ದಾರಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಕಂಚನ ಬರನ ಬಿರಾಜ ಸುಬೇಸಾ।
ಕಾನನ ಕುಂಡಲ ಕುಂಚಿತ ಕೇಸಾ॥
ಅರ್ಥ: ನಿನ್ನ ಮೈಬಣ್ಣ ಚಿನ್ನದಂತೆ, ಸುಂದರವಾದ ಉಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಶೋಭಿಸುತ್ತೀಯ. ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಕುಂಡಲ, ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಗುಂಗುರು ಕೂದಲು.
ವಿವರಣೆ: ಓದುವಾಗ ಹನುಮಂತನ ಈ ರೂಪ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಲಿ ಎಂದು ತುಳಸೀದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ಅವನ ರೂಪವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. “ಕಂಚನ ಬರನ” ಎಂದರೆ ಚಿನ್ನದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಬಣ್ಣ.
ಹಾಥ ಬಜ್ರ ಔರ ಧ್ವಜಾ ಬಿರಾಜೈ।
ಕಾಁಧೇ ಮೂಁಜ ಜನೇಊ ಸಾಜೈ॥
ಅರ್ಥ: ನಿನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ವಜ್ರಾಯುಧ ಮತ್ತು ಧ್ವಜ ಶೋಭಿಸುತ್ತವೆ, ಹೆಗಲಿನ ಮೇಲೆ ಮುಂಜ ಹುಲ್ಲಿನ (ಮೂಁಜ) ಜನಿವಾರ.
ವಿವರಣೆ: ವಜ್ರಾಯುಧ ಬಲದ ಗುರುತು, ಧ್ವಜ ಗೆಲುವಿನದು. ಮುಂಜ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಹುಲ್ಲು (ನಮ್ಮ “ಮುಂಜಿ” ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದರಿಂದಲೇ ಬಂದದ್ದು); ಅದರ ಜನಿವಾರ ಹನುಮಂತನ ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಜೀವನವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಂಕರ ಸುವನ ಕೇಸರೀನಂದನ।
ತೇಜ ಪ್ರತಾಪ ಮಹಾ ಜಗ ಬಂದನ॥
ಅರ್ಥ: ನೀನು ಶಿವನ ಅಂಶ, ಕೇಸರಿಯ ಮಗ. ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸು, ಪ್ರತಾಪ ದೊಡ್ಡದು; ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿವರಣೆ: “ಸಂಕರ ಸುವನ” ಎಂದು ಕರೆದು ತುಳಸೀದಾಸರು ಹನುಮಂತನನ್ನು ಶಿವನ ಅಂಶ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ವಾನರರಾಜ ಕೇಸರಿ ಅವನ ತಂದೆ, ಅದಕ್ಕೇ ಅವನಿಗೆ ಕೇಸರೀನಂದನ ಎಂದೂ ಹೆಸರು.
ಬಿದ್ಯಾವಾನ ಗುನೀ ಅತಿ ಚಾತುರ।
ರಾಮ ಕಾಜ ಕರಿಬೇ ಕೋ ಆತುರ॥
ಅರ್ಥ: ನೀನು ವಿದ್ವಾಂಸ, ಗುಣವಂತ, ತುಂಬಾ ಚತುರ; ಶ್ರೀರಾಮನ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಯಾವಾಗಲೂ ತವಕದಿಂದ ಕಾದಿರುತ್ತೀಯ.
ವಿವರಣೆ: ಹನುಮಂತನ ವಿದ್ಯೆ, ಜಾಣ್ಮೆ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ: ರಾಮನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ. ಜ್ಞಾನ, ಗುಣಗಳಿಗೆ ಬೆಲೆ ಬರುವುದು ಅವು ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾದಾಗ ಮಾತ್ರ. ಇಲ್ಲಿ “ಆತುರ” ಎಂದರೆ ತವಕ, ಉತ್ಸಾಹ.
ಪ್ರಭು ಚರಿತ್ರ ಸುನಿಬೇ ಕೋ ರಸಿಯಾ।
ರಾಮ ಲಷನ ಸೀತಾ ಮನ ಬಸಿಯಾ॥
ಅರ್ಥ: ಪ್ರಭು ಶ್ರೀರಾಮನ ಕಥೆ ಕೇಳುವುದು ನಿನಗೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ (ರಸಿಯಾ). ಶ್ರೀರಾಮ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಸೀತಾಮಾತೆ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.
ವಿವರಣೆ: ರಾಮಕಥೆ ಕೇಳುವುದರಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಬಹಳ ಆನಂದ. ಎಲ್ಲಿ ರಾಮಕಥೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಕೇಳಲು ಬರುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. “ಲಷನ” ಎಂಬುದು ಲಕ್ಷ್ಮಣನದೇ ಹೆಸರು, ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಅದು “ಲಖನ” ಎಂದು ಇರುತ್ತದೆ.
ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರೂಪ ಧರಿ ಸಿಯಹಿಂ ದಿಖಾವಾ।
ಬಿಕಟ ರೂಪ ಧರಿ ಲಂಕ ಜರಾವಾ॥
ಅರ್ಥ: ಚಿಕ್ಕ (ಸೂಕ್ಷ್ಮ) ರೂಪ ತಾಳಿ ನೀನು ಸೀತಾಮಾತೆಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡೆ, ಭಯಂಕರ (ಬಿಕಟ) ರೂಪ ತಾಳಿ ಲಂಕೆಯನ್ನು ಸುಟ್ಟೆ.
ವಿವರಣೆ: ಅಶೋಕವನದಲ್ಲಿ ಸೀತಾಮಾತೆ ಹೆದರಬಾರದು ಎಂದು, ಹನುಮಂತ ಚಿಕ್ಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮರದ ಎಲೆಗಳ ನಡುವೆ ಅಡಗಿಕೊಂಡೇ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ. ಆಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ರೂಪ ತಾಳಿ ಲಂಕೆಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿದ. ಸಂದರ್ಭ ಹೇಗಿರುತ್ತದೋ ಹಾಗೆ ಅವನು ರೂಪ ತಾಳುತ್ತಾನೆ.
ಭೀಮ ರೂಪ ಧರಿ ಅಸುರ ಸಁಹಾರೇ।
ರಾಮಚಂದ್ರ ಕೇ ಕಾಜ ಸಁವಾರೇ॥
ಅರ್ಥ: ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ (ಭೀಮ) ರೂಪ ತಾಳಿ ನೀನು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದೆ, ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪೂರೈಸಿದೆ.
ವಿವರಣೆ: ಲಂಕೆಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತ ಅನೇಕ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಕೊಂದ. ಇಲ್ಲೂ ಅವನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಹಸ ತನಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಶ್ರೀರಾಮನ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ.
ಚೌಪಾಯಿ 11 ರಿಂದ 20
ಲಾಯ ಸಜೀವನ ಲಖನ ಜಿಯಾಯೇ।
ಶ್ರೀರಘುಬೀರ ಹರಷಿ ಉರ ಲಾಯೇ॥
ಅರ್ಥ: ಸಂಜೀವಿನಿ ತಂದು ನೀನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಪ್ರಾಣ ಉಳಿಸಿದೆ. ಅದನ್ನು ಕಂಡು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಶ್ರೀರಘುವೀರ (ಶ್ರೀರಾಮ) ನಿನ್ನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡ.
ವಿವರಣೆ: ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮೇಘನಾದನ ಶಕ್ತ್ಯಾಯುಧ ತಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮೂರ್ಛೆ ಹೋದ. ಹನುಮಂತ ಒಂದೇ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣಗಿರಿ ಪರ್ವತದಿಂದ ಸಂಜೀವಿನಿ ತಂದ; ಮೂಲಿಕೆ ಯಾವುದು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗದೆ ಇಡೀ ಬೆಟ್ಟವನ್ನೇ ಹೊತ್ತು ತಂದ. “ಸಜೀವನ” ಎಂದರೆ ಇದೇ ಸಂಜೀವಿನಿ.
ರಘುಪತಿ ಕೀನ್ಹೀ ಬಹುತ ಬಡಾಈ।
ತುಮ ಮಮ ಪ್ರಿಯ ಭರತಹಿ ಸಮ ಭಾಈ॥
ಅರ್ಥ: ಶ್ರೀರಘುಪತಿ (ಶ್ರೀರಾಮ) ನಿನ್ನನ್ನು ತುಂಬಾ ಹೊಗಳಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ: ನೀನು ನನಗೆ ಭರತನಷ್ಟೇ ಪ್ರೀತಿಯ ತಮ್ಮ.
ವಿವರಣೆ: ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೆ ಭರತ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಪ್ರೀತಿಯವನು. ಹನುಮಂತನನ್ನು ಭರತನಷ್ಟೇ ಪ್ರೀತಿಯವನು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೆ ಅವನ ಮೇಲೆ ಎಷ್ಟು ಪ್ರೀತಿ ಇತ್ತು ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ “ಬಡಾಈ” ಎಂದರೆ ಹೊಗಳಿಕೆ; ಕನ್ನಡದ ಬಡಾಯಿ (ಜಂಭ) ಅಲ್ಲ.
ಸಹಸ ಬದನ ತುಮ್ಹರೋ ಜಸ ಗಾವೈಂ।
ಅಸ ಕಹಿ ಶ್ರೀಪತಿ ಕಂಠ ಲಗಾವೈಂ॥
ಅರ್ಥ: “ಸಾವಿರ ಮುಖಗಳ ಆದಿಶೇಷ ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾನೆ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಶ್ರೀಪತಿ (ಶ್ರೀರಾಮ) ನಿನ್ನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ವಿವರಣೆ: ಆದಿಶೇಷನಿಗೆ ಸಾವಿರ ಮುಖಗಳು ಎಂದು ನಂಬಿಕೆ. ಹನುಮಂತನ ಕೀರ್ತಿ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದೆಂದರೆ ಸಾವಿರ ಮುಖಗಳ ಆದಿಶೇಷ ಮಾತ್ರ ಅದನ್ನು ಹಾಡಬಲ್ಲ ಎಂದು ಶ್ರೀರಾಮ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. “ಶ್ರೀಪತಿ” ಎಂದರೆ ಶ್ರೀಯ (ಸೀತೆಯ) ಪತಿ.
ಸನಕಾದಿಕ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ಮುನೀಸಾ।
ನಾರದ ಸಾರದ ಸಹಿತ ಅಹೀಸಾ॥
ಅರ್ಥ: ಸನಕ ಮೊದಲಾದ ಋಷಿಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳು, ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಮುನಿಗಳು, ನಾರದ, ಸರಸ್ವತಿ, ಆದಿಶೇಷ ಎಲ್ಲರೂ ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.
ವಿವರಣೆ: ಈ ಚೌಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನದೂ ಶ್ರೀರಾಮನ ಮಾತುಗಳೇ: ಋಷಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಮುನಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಹನುಮಂತನ ಕೀರ್ತಿ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. “ಸಾರದ” ಎಂದರೆ ಸರಸ್ವತಿ, “ಅಹೀಸಾ” ಎಂದರೆ ನಾಗರಾಜ ಆದಿಶೇಷ.
ಜಮ ಕುಬೇರ ದಿಗಪಾಲ ಜಹಾಁ ತೇ।
ಕಬಿ ಕೋಬಿದ ಕಹಿ ಸಕೇ ಕಹಾಁ ತೇ॥
ಅರ್ಥ: ಯಮ, ಕುಬೇರ, ದಿಕ್ಪಾಲಕರು (ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಕರು) ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಕವಿಗಳು, ಪಂಡಿತರು ಅದನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಹೇಗೆ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯ?
ವಿವರಣೆ: ಈ ಮೂರು ಚೌಪಾಯಿಗಳ ಸಾರ ಇಷ್ಟು: ಹನುಮಂತನ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲ. ದೇವತೆಗಳೇ ಅದನ್ನು ಹಾಡುವಾಗ ಯಾವ ಕವಿಯೂ ಅದನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಹೇಳಲಾರ. “ಕೋಬಿದ” ಎಂದರೆ ಪಂಡಿತ.
ತುಮ ಉಪಕಾರ ಸುಗ್ರೀವಹಿಂ ಕೀನ್ಹಾ।
ರಾಮ ಮಿಲಾಯ ರಾಜ ಪದ ದೀನ್ಹಾ॥
ಅರ್ಥ: ನೀನು ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದೆ: ಅವನನ್ನು ಶ್ರೀರಾಮನ ಜೊತೆ ಸೇರಿಸಿ ರಾಜಪದವಿ ಕೊಡಿಸಿದೆ.
ವಿವರಣೆ: ವಾಲಿಗೆ ಹೆದರಿ ಋಷ್ಯಮೂಕ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಹನುಮಂತನೇ ಶ್ರೀರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣರಿಗೆ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿಸಿದ. ಶ್ರೀರಾಮ ವಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದು ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಯ ರಾಜನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ. ಋಷ್ಯಮೂಕ ಮತ್ತು ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆ ಇಂದಿನ ಹಂಪಿಯ ಬಳಿ ಇವೆ ಎಂದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆ.
ತುಮ್ಹರೋ ಮಂತ್ರ ಬಿಭೀಷನ ಮಾನಾ।
ಲಂಕೇಸ್ವರ ಭಏ ಸಬ ಜಗ ಜಾನಾ॥
ಅರ್ಥ: ನಿನ್ನ ಸಲಹೆಯಂತೆ (ಮಂತ್ರ) ನಡೆದು ವಿಭೀಷಣ ಲಂಕೆಯ ರಾಜನಾದ; ಇದು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಗೊತ್ತು.
ವಿವರಣೆ: ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತ ವಿಭೀಷಣನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದ; ಅವನ ಮಾತಿನಿಂದ ವಿಭೀಷಣನಿಗೆ ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೆ ಶರಣಾಗುವ ಧೈರ್ಯ ಬಂತು. ರಾಮನಿಗೆ ಶರಣು ಬಂದು ಅವನು ಲಂಕೆಯ ರಾಜನಾದ. ಇಲ್ಲಿ “ಮಂತ್ರ” ಎಂದರೆ ಸಲಹೆ.
ಜುಗ ಸಹಸ್ರ ಜೋಜನ ಪರ ಭಾನೂ।
ಲೀಲ್ಯೋ ತಾಹಿ ಮಧುರ ಫಲ ಜಾನೂ॥
ಅರ್ಥ: ಸೂರ್ಯ ಎಷ್ಟೋ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ (ಜುಗ ಸಹಸ್ರ ಜೋಜನ), ಸಿಹಿ ಹಣ್ಣು ಎಂದುಕೊಂಡು ನೀನು ಅವನನ್ನು ನುಂಗಿಬಿಟ್ಟೆ.
ವಿವರಣೆ: ಇದು ಹನುಮಂತನ ಬಾಲ್ಯದ ಕಥೆ: ಬೆಳಗಿನ ಕೆಂಪು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಹಣ್ಣು ಎಂದುಕೊಂಡು ತಿನ್ನಲು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿದ. “ಜುಗ ಸಹಸ್ರ ಜೋಜನ” ಎಂಬ ಮಾತು ಸೂರ್ಯ ತುಂಬಾ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಗುಣಿಸಿ ಕೆಲವರು ಮಾಡುವ ಲೆಕ್ಕ ಸೂರ್ಯನ ನಿಜವಾದ ದೂರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತದೆ; ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಳಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರ ಇದೆ.
ಪ್ರಭು ಮುದ್ರಿಕಾ ಮೇಲಿ ಮುಖ ಮಾಹೀಂ।
ಜಲಧಿ ಲಾಁಘಿ ಗಯೇ ಅಚರಜ ನಾಹೀಂ॥
ಅರ್ಥ: ಪ್ರಭು ಶ್ರೀರಾಮನ ಉಂಗುರವನ್ನು ಬಾಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನೀನು ಸಮುದ್ರ ದಾಟಿದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನೂ ಇಲ್ಲ.
ವಿವರಣೆ: ಸೀತಾಮಾತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೊರಟಾಗ ಶ್ರೀರಾಮ ಗುರುತಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ಉಂಗುರವನ್ನು ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ; ಅದರ ಮೇಲೆ ರಾಮನಾಮ ಬರೆದಿತ್ತು. ರಾಮನಾಮ ಜೊತೆಗಿದ್ದರೆ ನೂರು ಯೋಜನ ಅಗಲದ ಸಮುದ್ರ ದಾಟುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯವಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ತುಳಸೀದಾಸರು.
ದುರ್ಗಮ ಕಾಜ ಜಗತ ಕೇ ಜೇತೇ।
ಸುಗಮ ಅನುಗ್ರಹ ತುಮ್ಹರೇ ತೇತೇ॥
ಅರ್ಥ: ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸಗಳಿವೆಯೋ, ಅವೆಲ್ಲಾ ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಸುಲಭವಾಗುತ್ತವೆ.
ವಿವರಣೆ: ಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಹನುಮಂತನನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದ ಭರವಸೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸವೂ ಸುಲಭ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಭರವಸೆಯ ಮಾತು; ನಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನ ಬಿಡುವ ಮಾತಲ್ಲ.
ಚೌಪಾಯಿ 21 ರಿಂದ 30
ರಾಮ ದುಆರೇ ತುಮ ರಖವಾರೇ।
ಹೋತ ನ ಆಜ್ಞಾ ಬಿನು ಪೈಸಾರೇ॥
ಅರ್ಥ: ನೀನು ಶ್ರೀರಾಮನ ಬಾಗಿಲಿನ ಕಾವಲುಗಾರ. ನಿನ್ನ ಅಪ್ಪಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಅಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಒಳಗೆ ಹೋಗುವಂತಿಲ್ಲ.
ವಿವರಣೆ: ಅಂದರೆ, ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ತಲುಪಬೇಕಾದರೆ ಹನುಮಂತನ ಮೂಲಕವೇ ಹೋಗಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೇ ರಾಮಭಕ್ತರು ಮೊದಲು ಹನುಮಂತನನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸಬ ಸುಖ ಲಹೈ ತುಮ್ಹಾರೀ ಸರನಾ।
ತುಮ ರಚ್ಛಕ ಕಾಹೂ ಕೋ ಡರ ನಾ॥
ಅರ್ಥ: ನಿನ್ನ ಆಶ್ರಯಕ್ಕೆ ಬಂದವರಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಸುಖವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ನೀನು ರಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದರೆ ಯಾರಿಗೂ ಹೆದರುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.
ವಿವರಣೆ: “ರಚ್ಛಕ” ಎಂದರೆ ರಕ್ಷಕ. ಶರಣು ಬರುವುದು ಎಂದರೆ ಪೂರ್ತಿ ನಂಬುವುದು; ಅಂತಹ ನಂಬಿಕೆ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಭಯವನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಆಪನ ತೇಜ ಸಮ್ಹಾರೋ ಆಪೈ।
ತೀನೋಂ ಲೋಕ ಹಾಁಕ ತೇಂ ಕಾಁಪೈ॥
ಅರ್ಥ: ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು (ಶಕ್ತಿ) ನೀನೇ ತಡೆದು ಹಿಡಿಯಬಲ್ಲೆ. ನಿನ್ನ ಗರ್ಜನೆಗೆ (ಹಾಁಕ) ಮೂರು ಲೋಕಗಳೂ ನಡುಗುತ್ತವೆ.
ವಿವರಣೆ: ಹನುಮಂತನ ಶಕ್ತಿ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದೆಂದರೆ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲಾರರು. ಇಲ್ಲಿ “ಸಮ್ಹಾರೋ” ಎಂದರೆ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಡುವುದು, ಕನ್ನಡದ ಸಂಹಾರ (ನಾಶ) ಅಲ್ಲ. ಒಂದು ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಋಷಿಗಳ ಶಾಪದಿಂದ ಅವನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮರೆತಿದ್ದ; ಸಮುದ್ರ ದಾಟುವ ಮೊದಲು ಜಾಂಬವಂತ ಅದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿದ. ಅದಕ್ಕೇ ಕೆಲವು ಪಂಡಿತರು ಈ ಪದಕ್ಕೆ “ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು” ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಭೂತ ಪಿಸಾಚ ನಿಕಟ ನಹಿಂ ಆವೈ।
ಮಹಾಬೀರ ಜಬ ನಾಮ ಸುನಾವೈ॥
ಅರ್ಥ: ಯಾವಾಗ ಮಹಾವೀರ ಹನುಮಂತನ ಹೆಸರು ಹೇಳುತ್ತಾರೋ, ಆಗ ಭೂತ ಪಿಶಾಚಿಗಳು ಹತ್ತಿರವೂ ಸುಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
ವಿವರಣೆ: ಹನುಮಂತನ ಹೆಸರು ಭಯವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆ. ಅದಕ್ಕೇ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬರೇ ಇರುವಾಗ ಭಯವಾದರೆ ಜನ ಹನುಮಾನ್ ಚಾಲೀಸಾ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಹೆಸರು ಹೇಳಿದರೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ.
ನಾಸೈ ರೋಗ ಹರೈ ಸಬ ಪೀರಾ।
ಜಪತ ನಿರಂತರ ಹನುಮತ ಬೀರಾ॥
ಅರ್ಥ: ವೀರ ಹನುಮಂತನ ಹೆಸರನ್ನು ಸತತವಾಗಿ ಜಪಿಸಿದರೆ ರೋಗ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲಾ ನೋವೂ ಹೋಗುತ್ತದೆ.
ವಿವರಣೆ: ಇದು ಭಕ್ತರ ಶ್ರದ್ಧೆಯ ಮಾತು. ಜಪದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ, ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ತಾಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯೂ ಬರುತ್ತದೆ. ಕಾಯಿಲೆ ಬಂದಾಗ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆ, ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ; ಜಪ ಅದರ ಜೊತೆಗಿರಲಿ, ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಅಲ್ಲ.
ಸಂಕಟ ತೇಂ ಹನುಮಾನ ಛುಡಾವೈ।
ಮನ ಕ್ರಮ ಬಚನ ಧ್ಯಾನ ಜೋ ಲಾವೈ॥
ಅರ್ಥ: ಯಾರು ಮನಸ್ಸು, ಕೆಲಸ, ಮಾತಿನಿಂದ ಹನುಮಂತನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರನ್ನು ಹನುಮಂತ ಆಪತ್ತುಗಳಿಂದ (ಸಂಕಟ) ಪಾರು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ವಿವರಣೆ: “ಮನ ಕ್ರಮ ಬಚನ” ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ: ಯೋಚನೆ, ಕೆಲಸ, ಮಾತು ಮೂರರಲ್ಲೂ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತಿ. ಬರೀ ಪದಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ ಸಾಲದು, ದಿನನಿತ್ಯದ ಬದುಕಿನಲ್ಲೂ ಅದೇ ಭಾವ ಇರಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ “ಸಂಕಟ” ಎಂದರೆ ಆಪತ್ತು, ಬರೀ ಮನಸ್ಸಿನ ಬೇಸರ ಅಲ್ಲ.
ಸಬ ಪರ ರಾಮ ತಪಸ್ವೀ ರಾಜಾ।
ತಿನ ಕೇ ಕಾಜ ಸಕಲ ತುಮ ಸಾಜಾ॥
ಅರ್ಥ: ತಪಸ್ವಿ ರಾಜ ಶ್ರೀರಾಮ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಅವನ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನೀನೇ ಪೂರೈಸಿದೆ.
ವಿವರಣೆ: ರಾಜನಾಗಿದ್ದರೂ ಶ್ರೀರಾಮ ತಪಸ್ವಿಯಂತೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದ. ಅಂತಹ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಭುವಿನ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಹನುಮಂತ ಪೂರೈಸಿದ: ಸೀತಾಮಾತೆಯ ಹುಡುಕಾಟ, ಸಂಜೀವಿನಿ ತರುವುದು, ಲಂಕೆಯ ಯುದ್ಧ.
ಔರ ಮನೋರಥ ಜೋ ಕೋಇ ಲಾವೈ।
ಸೋಇ ಅಮಿತ ಜೀವನ ಫಲ ಪಾವೈ॥
ಅರ್ಥ: ಯಾರೇ ಆಗಲಿ ಯಾವುದೇ ಬಯಕೆಯನ್ನು (ಮನೋರಥ) ಹೊತ್ತು ನಿನ್ನ ಬಳಿ ಬಂದರೆ, ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅದರ ಅಪಾರ ಫಲ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ವಿವರಣೆ: ಮನಸಾರೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆ. ಇದರರ್ಥ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಸೆಯೂ ನಾವು ಬಯಸಿದಂತೆಯೇ ಈಡೇರುತ್ತದೆ ಎಂದಲ್ಲ; ಇದು ಹನುಮಂತನ ಮೇಲಿನ ಭರವಸೆಯ ಮಾತು.
ಚಾರೋಂ ಜುಗ ಪರತಾಪ ತುಮ್ಹಾರಾ।
ಹೈ ಪರಸಿದ್ಧ ಜಗತ ಉಜಿಯಾರಾ॥
ಅರ್ಥ: ನಾಲ್ಕೂ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ (ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ, ದ್ವಾಪರ, ಕಲಿ) ನಿನ್ನ ಪ್ರತಾಪ ಇದೆ; ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಹರಡಿದೆ, ಅದು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬೆಳಕು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ವಿವರಣೆ: ಹನುಮಂತ ಚಿರಂಜೀವಿ ಎಂದು ನಂಬಿಕೆ, ಅಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಯುಗಗಳಲ್ಲೂ ಇರುವವನು. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲೂ ಅವನು ಭೀಮನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅರ್ಜುನನ ರಥದ ಧ್ವಜದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುತ್ತಾನೆ.
ಸಾಧು ಸಂತ ಕೇ ತುಮ ರಖವಾರೇ।
ಅಸುರ ನಿಕಂದನ ರಾಮ ದುಲಾರೇ॥
ಅರ್ಥ: ನೀನು ಸಾಧು ಸಂತರ ರಕ್ಷಕ, ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುವವನು, ಶ್ರೀರಾಮನ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನವನು.
ವಿವರಣೆ: “ನಿಕಂದನ” ಎಂದರೆ ಬೇರು ಸಮೇತ ನಾಶ ಮಾಡುವವನು. ಒಂದು ಕಡೆ ಒಳ್ಳೆಯವರ ರಕ್ಷಣೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಕೆಟ್ಟದ್ದರ ನಾಶ: ಹನುಮಂತನ ಈ ಎರಡೂ ರೂಪಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.
ಚೌಪಾಯಿ 31 ರಿಂದ 40
ಅಷ್ಟ ಸಿದ್ಧಿ ನೌ ನಿಧಿ ಕೇ ದಾತಾ।
ಅಸ ಬರ ದೀನ ಜಾನಕೀ ಮಾತಾ॥
ಅರ್ಥ: ನೀನು ಎಂಟು ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನೂ ಒಂಬತ್ತು ನಿಧಿಗಳನ್ನೂ ಕೊಡಬಲ್ಲೆ; ಈ ವರವನ್ನು ನಿನಗೆ ಜಾನಕೀಮಾತೆ (ಸೀತೆ) ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ವಿವರಣೆ: ಅಶೋಕವನದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ಸೀತಾಮಾತೆ ಈ ವರ ಕೊಟ್ಟರು ಎಂದು ನಂಬಿಕೆ. ಎಂಟು ಸಿದ್ಧಿಗಳು, ಒಂಬತ್ತು ನಿಧಿಗಳು ಯಾವುವು ಎಂಬುದು ಕೆಳಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ.
ರಾಮ ರಸಾಯನ ತುಮ್ಹರೇ ಪಾಸಾ।
ಸದಾ ರಹೋ ರಘುಪತಿ ಕೇ ದಾಸಾ॥
ಅರ್ಥ: ರಾಮಭಕ್ತಿ ಎಂಬ ರಸಾಯನ (ಹೊಸ ಜೀವ ಕೊಡುವ ಔಷಧ) ನಿನ್ನ ಬಳಿ ಇದೆ; ನೀನು ಯಾವಾಗಲೂ ಶ್ರೀರಘುಪತಿಯ (ಶ್ರೀರಾಮನ) ದಾಸನಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತೀಯ.
ವಿವರಣೆ: ಇಲ್ಲಿ “ರಸಾಯನ” ಎಂದರೆ ಹೊಸ ಜೀವ ಕೊಡುವ ಔಷಧ; ಹಬ್ಬದ ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನ ರಸಾಯನವೂ ಅಲ್ಲ, ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರವೂ ಅಲ್ಲ. ರಾಮಭಕ್ತಿಯೇ ಆ ಔಷಧ, ಅದು ಮನಸ್ಸಿನ ರೋಗಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗಲೂ ರಾಮನ ಸೇವಕನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ದೊಡ್ಡ ಸಂಪತ್ತು ಹನುಮಂತನ ಬಳಿ ಇದೆ.
ತುಮ್ಹರೇ ಭಜನ ರಾಮ ಕೋ ಪಾವೈ।
ಜನಮ ಜನಮ ಕೇ ದುಖ ಬಿಸರಾವೈ॥
ಅರ್ಥ: ನಿನ್ನ ಭಜನೆಯಿಂದ ಭಕ್ತರು ಶ್ರೀರಾಮನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಜನ್ಮ ಜನ್ಮಗಳ ದುಃಖವನ್ನು ಮರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ವಿವರಣೆ: ಹನುಮಂತನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ರಾಮಭಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. “ಬಿಸರಾವೈ” ಎಂದರೆ ಮರೆಸುವುದು: ರಾಮನ ಪ್ರೀತಿ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಹಳೆಯ ದುಃಖಗಳೆಲ್ಲಾ ಮರೆತುಹೋಗುತ್ತವೆ.
ಅಂತ ಕಾಲ ರಘುಬರ ಪುರ ಜಾಈ।
ಜಹಾಁ ಜನ್ಮ ಹರಿ-ಭಕ್ತ ಕಹಾಈ॥
ಅರ್ಥ: ಅಂತಹ ಭಕ್ತರು ಕೊನೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಘುವರನ (ಶ್ರೀರಾಮನ) ಧಾಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತೆ ಎಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರೂ ಹರಿಭಕ್ತರೆಂದೇ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ವಿವರಣೆ: ಅಂದರೆ, ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತಿ ಈ ಜನ್ಮಕ್ಕೇ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಭಕ್ತರು ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲೂ ದೇವರ ಭಕ್ತರಾಗಿಯೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.
ಔರ ದೇವತಾ ಚಿತ್ತ ನ ಧರಈ।
ಹನುಮತ ಸೇಇ ಸರ್ಬ ಸುಖ ಕರಈ॥
ಅರ್ಥ: ಬೇರೆ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೂ, ಹನುಮಂತನ ಸೇವೆಯೊಂದರಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲಾ ಸುಖ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ವಿವರಣೆ: ಇದರ ಅರ್ಥ ಬೇರೆ ದೇವತೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಎಂದಲ್ಲ. ಹನುಮಂತನ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲೇ ರಾಮಭಕ್ತಿಯೂ ಸೇರಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಪೂರ್ಣವಾದ ಭಕ್ತಿ ಎಂಬುದಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಿನ ಮಾತು.
ಸಂಕಟ ಕಟೈ ಮಿಟೈ ಸಬ ಪೀರಾ।
ಜೋ ಸುಮಿರೈ ಹನುಮತ ಬಲಬೀರಾ॥
ಅರ್ಥ: ಬಲವೀರ ಹನುಮಂತನನ್ನು ನೆನೆಯುವವರ ಆಪತ್ತುಗಳು (ಸಂಕಟ) ಕಳೆಯುತ್ತವೆ, ಎಲ್ಲಾ ನೋವೂ ಮಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿವರಣೆ: “ಸುಮಿರೈ” ಎಂದರೆ ನೆನೆಯುವುದು. ಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನನ್ನು ನೆನೆದರೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ, ಭಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಭಕ್ತರು ಇದನ್ನೇ ಸಂಕಟ ಕಳೆಯುವುದು ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.
ಜೈ ಜೈ ಜೈ ಹನುಮಾನ ಗೋಸಾಈಂ।
ಕೃಪಾ ಕರಹು ಗುರು ದೇವ ಕೀ ನಾಈಂ॥
ಅರ್ಥ: ಸ್ವಾಮಿ (ಗೋಸಾಈಂ) ಹನುಮಂತನೇ, ನಿನಗೆ ಜಯವಾಗಲಿ, ಜಯವಾಗಲಿ, ಜಯವಾಗಲಿ. ಗುರುವಿನಂತೆ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ತೋರು.
ವಿವರಣೆ: ಮೂರು ಸಲ “ಜೈ” ಎಂದು ಭಕ್ತರು ಮನಸಾರೆ ಜಯಘೋಷ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗುರು ಯಾವ ಷರತ್ತೂ ಇಲ್ಲದೆ ಶಿಷ್ಯನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ತೋರುತ್ತಾನೆ, ಅವನ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುತ್ತಾನೆ; ಭಕ್ತರು ಹನುಮಂತನಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಕೃಪೆಯನ್ನೇ ಬೇಡುತ್ತಾರೆ.
ಜೋ ಸತ ಬಾರ ಪಾಠ ಕರ ಕೋಈ।
ಛೂಟಹಿ ಬಂದಿ ಮಹಾ ಸುಖ ಹೋಈ॥
ಅರ್ಥ: ಯಾರು ಇದನ್ನು ನೂರು (ಸತ) ಸಲ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ, ಮಹಾ ಸುಖ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ವಿವರಣೆ: “ಸತ” ಎಂದರೆ ನೂರು, “ಬಂದಿ” ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಂಧನ, ಜೈಲಿನ ಬಂದಿ ಅಲ್ಲ; ಸಂತರು ಇದನ್ನು ಸಂಸಾರದ ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಭಕ್ತರು ಏನಾದರೂ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನೂರು ಸಲ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಜೋ ಯಹ ಪಢೈ ಹನುಮಾನ ಚಲೀಸಾ।
ಹೋಯ ಸಿದ್ಧಿ ಸಾಖೀ ಗೌರೀಸಾ॥
ಅರ್ಥ: ಯಾರು ಈ ಹನುಮಾನ್ ಚಾಲೀಸಾವನ್ನು ಓದುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಸಿದ್ಧಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಗೌರೀಶ (ಶಿವ) ಸಾಕ್ಷಿ.
ವಿವರಣೆ: ಚಾಲೀಸಾ ಓದಿದರೆ ಏನು ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಈ ಚೌಪಾಯಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಫಲಶ್ರುತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಭಕ್ತರು “ಸಿದ್ಧಿ” ಎಂಬುದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನ ಬಲ, ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಎರಡೂ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಶ್ರದ್ಧೆಯ ಮಾತು: ಫಲ ಸಿಗುವುದು ದೇವರ ಕೃಪೆ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ.
ತುಲಸೀದಾಸ ಸದಾ ಹರಿ ಚೇರಾ।
ಕೀಜೈ ನಾಥ ಹೃದಯ ಮಹಁ ಡೇರಾ॥
ಅರ್ಥ: ತುಳಸೀದಾಸ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಹರಿಯ (ಶ್ರೀರಾಮನ) ದಾಸ. ನಾಥನೇ, ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲೆಸು.
ವಿವರಣೆ: ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತುಳಸೀದಾಸರು ತಮ್ಮನ್ನು “ಹರಿ ಚೇರಾ” (ದೇವರ ದಾಸ) ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಹಣವನ್ನಾಗಲಿ ಪದವಿಯನ್ನಾಗಲಿ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಹನುಮಂತ ತಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲಿ ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಬೇಡುತ್ತಾರೆ.
ಕೊನೆಯ ದೋಹಾ
ಪವನತನಯ ಸಂಕಟ ಹರನ, ಮಂಗಲ ಮೂರತಿ ರೂಪ।
ರಾಮ ಲಷನ ಸೀತಾ ಸಹಿತ, ಹೃದಯ ಬಸಹು ಸುರ ಭೂಪ॥
ಅರ್ಥ: ವಾಯುಪುತ್ರನೇ, ನೀನು ಆಪತ್ತುಗಳನ್ನು (ಸಂಕಟ) ಹರಿಸುವವನು, ಮಂಗಳದ ಮೂರ್ತಿ. ದೇವತೆಗಳ ರಾಜನೇ, ಶ್ರೀರಾಮ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಸೀತಾಮಾತೆಯ ಜೊತೆ ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸು.
ವಿವರಣೆ: ಕೊನೆಯ ದೋಹಾದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಹನುಮಂತನನ್ನು ಒಬ್ಬನೇ ಬಾ ಎನ್ನುವುದಿಲ್ಲ, ಇಡೀ ರಾಮ ಪರಿವಾರದ ಜೊತೆ ತಮ್ಮ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಹನುಮಂತ ಇರುವ ಕಡೆ ಶ್ರೀರಾಮನೂ ಇರುತ್ತಾನೆ.
ಗಮನಿಸಿ: ಇಲ್ಲಿರುವ ಹನುಮಾನ್ ಚಾಲೀಸಾ ಗೀತಾ ಪ್ರೆಸ್, ಗೋರಖ್‌ಪುರ ಆವೃತ್ತಿಯಂತೆ ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಪ್ರತಿ ಸಾಲನ್ನೂ ಆ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಹಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪದಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆ ರೀತಿ ಇರುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಔರ ಬದಲು ಔ, ಸಂಕರ ಬದಲು ಶಂಕರ, ಲಷನ ಬದಲು ಲಖನ, ಸಜೀವನ ಬದಲು ಸಂಜೀವನ, ಚಲೀಸಾ ಬದಲು ಚಾಲೀಸಾ. ಭಕ್ತರು ಎರಡೂ ತರಹ ಓದುತ್ತಾರೆ.
॥ ಜಯಘೋಷ ॥
ಬೋಲೋ ..
॥ ಸಿಯಾವರ ರಾಮಚಂದ್ರ ಕೀ ಜಯ ॥
॥ ಪವನಸುತ ಹನುಮಾನ ಕೀ ಜಯ ॥
॥ ಉಮಾಪತಿ ಮಹಾದೇವ ಕೀ ಜಯ ॥
॥ ವೃಂದಾವನ ಕೃಷ್ಣ ಚಂದ್ರ ಕೀ ಜಯ ॥
॥ ಬೋಲೋ ಭಾಈ ಸಬ ಸಂತನ ಕೀ ಜಯ ॥
॥ ಇತಿ ॥
ಹನುಮಾನ್ ಚಾಲೀಸಾ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ PDF
ಪೂರ್ತಿ ಚಾಲೀಸಾ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ದೋಹಾ, ಚೌಪಾಯಿಯ ಸರಳ ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ, ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ PDF ನಲ್ಲಿ. ಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಪ್ರಿಂಟ್ ತೆಗೆಯಬಹುದು.
ಚಾಲೀಸಾ ಮಾತ್ರ ಇರುವ ಒಂದು ಪುಟದ ಅಥವಾ ಎರಡು ಪುಟಗಳ PDF ಬೇಕಾದರೆ ಹನುಮಾನ್ ಚಾಲೀಸಾ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಚಾಲೀಸಾದ ಅರ್ಥದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬರುವ ಅನುಮಾನಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ.